Spółka na Mauritiusie – opodatkowanie i polskie regulacje o CFC

Umorzenie udziałów a wspólnik z „raju podatkowego”

Interpretacja indywidualna z 20 lutego 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.678.2025.1.BD

Robert Nogacki | Kancelaria Prawna Skarbiec

I. Umorzenie udziałów wspólnika z Mauritiusu – wprowadzenie

Dobrowolne umorzenie udziałów za wynagrodzeniem to jedna z podstawowych transakcji w polskim prawie handlowym. Mechanizm jest prosty: wspólnik zbywa udziały na rzecz spółki celem ich umorzenia, spółka wypłaca wynagrodzenie. Gdy jednak jedynym wspólnikiem jest spółka na Mauritiusie — jurysdykcji figurującej na polskiej liście rajów podatkowych — prosta transakcja wchodzi w pole minowe dwóch równoległych reżimów podatku u źródła.

Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20 lutego 2026 r. kończy się wynikiem korzystnym dla podatnika: brak obowiązku poboru WHT. Ale droga do tej konkluzji jest analitycznie fascynująca — i odsłania pułapkę, na którą wielu doradców podatkowych nie zwraca uwagi. Niniejszy artykuł analizuje tę interpretację indywidualną na tle szerszego problemu automatyzmu rajowego w polskim prawie podatkowym.

II. Polska spółka z o.o. z udziałowcem z Mauritiusu – stan faktyczny

Polska sp. z o.o. (założona w 2006 r.), jedyny wspólnik: spółka Ltd. z siedzibą na Mauritiusie (100% udziałów). Wspólnik nie posiada w Polsce siedziby, zarządu, zakładu podatkowego ani nie prowadzi bezpośrednio działalności gospodarczej na terytorium RP — podlega wyłącznie ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (art. 3 ust. 2 ustawy o CIT).

Rozważane są dwa warianty dobrowolnego umorzenia udziałów za wynagrodzeniem pieniężnym: (i) z obniżeniem kapitału zakładowego oraz (ii) bez obniżenia — z finansowaniem wynagrodzenia z czystego zysku. W obu wariantach wynagrodzenie przekracza 2 mln zł. Spółka nie jest spółką nieruchomościową w rozumieniu art. 4a pkt 35 lit. b ustawy o CIT.

Brak umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Mauritiusem (w odróżnieniu np. od relacji z Cyprem) oznacza, że cała analiza opiera się wyłącznie na przepisach krajowych — bez siatki bezpieczeństwa traktatowej. Brak traktatu oznacza również, że nie istnieje instrument umożliwiający wymianę informacji podatkowych w trybie bilateralnym.

III. Opodatkowanie umorzenia udziałów – kwalifikacja przychodu a podatek u źródła

Kluczem do rozstrzygnięcia jest kwalifikacja przychodu wspólnika z dobrowolnego umorzenia udziałów. Ustawa o CIT rozróżnia dwa odrębne typy przychodów z zysków kapitałowych, które – mimo pozornego podobieństwa – podlegają różnym reżimom opodatkowania u źródła:

Art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. b — przychody z umorzenia udziału (akcji) lub ze zmniejszenia ich wartości. To „umorzenie sensu stricto”, czyli umorzenie przymusowe lub automatyczne, w którym spółka jednostronnie unicestwia udziały wspólnika. Ten przychód mieści się w pojęciu „udziału w zyskach osób prawnych” i objęty jest art. 22 ust. 1 (19% WHT od dywidendy i pokrewnych świadczeń).

Art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a — przychody ze zbycia udziału (akcji), w tym ze zbycia dokonanego celem ich umorzenia. To dobrowolne umorzenie, które z perspektywy prawa podatkowego jest kwalifikowane jako transakcja zbycia — nabycie udziałów przez spółkę od wspólnika, a dopiero w drugiej kolejności ich umorzenie. Ten przychód nie mieści się ani w art. 21 ust. 1, ani w art. 22 ust. 1 ustawy o CIT.

Rozróżnienie to nie jest akademicką subtelnością. Determinuje, czy polska spółka jako płatnik podatku u źródła ma obowiązek pobrać WHT od wypłaty na rzecz wspólnika z Mauritiusu. Jeżeli przychód mieści się w art. 22 ust. 1 — WHT wynosi 19%. Jeżeli nie — art. 26 ust. 1 nie znajduje zastosowania.

IV. Raj podatkowy Mauritius a art. 26 ust. 1m – pułapka reżimu rajowego

I tu pojawia się przepis, którego wielu doradców nie zauważa. Art. 26 ust. 1m ustawy o CIT, dodany ustawą nowelizującą z 27 października 2017 r. (Dz. U. poz. 2175), stanowi:

„W przypadku gdy podmioty, o których mowa w ust. 1, dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 7b ust. 1 pkt 3–6 na rzecz podmiotu mającego siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju wymienionym w przepisach wydanych na podstawie art. 11j ust. 2, są obowiązane do poboru zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 19% kwoty dokonanej wypłaty.”

Przepis ten tworzy drugi, równoległy reżim WHT — obok standardowego z art. 26 ust. 1. Standardowy reżim obejmuje dywidendy, odsetki i licencje. Reżim rajowy z art. 26 ust. 1m rozszerza obowiązek poboru WHT na transakcje kapitałowe z art. 7b ust. 1 pkt 3–6, w tym zbycie udziałów celem umorzenia — ale wyłącznie gdy odbiorca ma siedzibę w jurysdykcji z listy rajów podatkowych. Problem dotyczy nie tylko Mauritiusu, lecz każdej jurysdykcji z tej listy — analogicznie jak w przypadku spółek offshore z BVI czy Kajmanów.

Ratio legis jest jednoznaczne. Uzasadnienie projektu ustawy (druk sejmowy nr 1878) wskazuje: „Przepis ma na celu zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa, z uwagi na faktyczną niemożność wyegzekwowania podatku od podmiotu w takim państwie — w związku z brakiem wymiany informacji podatkowych z tzw. rajami podatkowymi.” Tam, gdzie fiskus nie może sięgnąć po podatek egzekucyjnie, sięga po niego u źródła — przez polskiego płatnika.

Mauritius figuruje na liście krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (§ 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Finansów z 18 grudnia 2024 r., Dz. U. poz. 1928). Na pierwszy rzut oka art. 26 ust. 1m powinien znaleźć zastosowanie — 19% WHT od całej kwoty wypłaty.

V. Opodatkowanie Mauritius — dlaczego WHT nie powstaje

Organ podatkowy potwierdził stanowisko wnioskodawcy: WHT nie powstaje. Linia argumentacyjna opiera się na logice prior question — zanim dojdziemy do art. 26 ust. 1m, musimy ustalić, czy po stronie wspólnika powstaje ograniczony obowiązek podatkowy w Polsce.

Art. 3 ust. 3 ustawy o CIT zawiera  katalog dochodów osiąganych na terytorium RP przez nierezydentów. Wynagrodzenie za dobrowolne umorzenie udziałów nie mieści się w punktach 1–4a. Art. 3 ust. 5 rozszerza zakres o „należności regulowane przez podmioty polskie” (pkt 5), ale wyłącznie o przychody z art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 — a dobrowolne umorzenie w żadnym z nich się nie mieści.

Konkluzja: skoro po stronie wspólnika z Mauritiusu nie powstaje ograniczony obowiązek podatkowy, brak podstawy do zastosowania art. 26 ust. 1m. Polska spółka nie pełni funkcji płatnika WHT. Wynik jest identyczny niezależnie od wariantu umorzenia.

Organ powołał się na analogiczne interpretacje: z 20 czerwca 2023 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.123.2023.2.AW, Hongkong) i z 10 stycznia 2025 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.696.2024.1.MK) — obie z identyczną konkluzją.

VI. Spółka na Mauritiusie — raj podatkowy, który rajem już nie jest

Omawiana interpretacja nie funkcjonuje w próżni. Aby zrozumieć, dlaczego spółka na Mauritiusie generuje ryzyko podatkowe w Polsce, konieczne jest szersze spojrzenie na tę jurysdykcję.

Cztery dekady transformacji offshore

Mauritius — wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim, niezależne od 1968 r. — przeszedł jedną z najbardziej dramatycznych transformacji gospodarczych w Afryce Subsaharyjskiej (szerzej o modelu industrializacji: Subramanian & Roy, 2003). Od monokultury cukrowej, przez strefę przetwórstwa eksportowego w latach 70., po pierwsze reformy ustawodawstwa bankowego pod koniec lat 80. XX w. Ówczesny minister finansów Vishnu Lutchmeenaraidoo (w urzędzie 1983–1990) zainicjował — wbrew rekomendacjom Banku Światowego i MFW — zmiany tworzące preferencyjne warunki dla podmiotów zagranicznych, choć pełna architektura regulacyjna sektora offshore została sformalizowana dopiero w 1992 r. (kompleksowa analiza: Hearson, „The Political Economy of a Tax Haven: The Case of Mauritius,” 2022).

W 1992 r. uchwalono Mauritius Offshore Business Activities Act (MOBA) i utworzono MOBAA — dedykowany organ nadzoru (ewolucja systemu podatkowego: Doorgakant, 2019). System rozwinął dwie kategorie licencji: GBC1 (rezydent podatkowy z efektywną stawką ok. 3%) i GBC2 (nierezydent, zwolniony z podatku). Według szacunków akademickich, do końca lat 2010. aktywa offshore sięgały rzędu 700 mld USD (Hearson, 2022). Strategicznym katalizatorem był traktat podatkowy z Indiami (DTAA, 1983) — po liberalizacji w 1991 r. Mauritius stał się głównym kanałem FDI do Indii.

Reformy po 2016 r. — koniec starego modelu offshore

Renegocjacja DTAA z Indiami w 2016 r. zakończyła zwolnienie z indyjskiego podatku od zysków kapitałowych (szerzej o wpływie: Indo–Mauritian Investment Trends, SAGE 2025). Jednocześnie BEPS OECD/G20 wymusił wymogi substancji ekonomicznej.

Od 1 stycznia 2019 r. Mauritius przeprowadził kompleksową reformę: GBC1 przemianowano na Global Business Licence (GBL) z wymogami substancji, a GBC2 zastąpiono Authorised Company bez dostępu do sieci traktatowej. Efektywna stawka dla GBL: ok. 3% na kwalifikujących dochodach zagranicznych (80% partial income exemption). Szczegółowy przegląd reformy: Doorgakant, Tax Policy and FDI: Empirical Evidence from Mauritius, 2020.

FATF, Unia Europejska a polska lista rajów podatkowych

W lutym 2020 r. FATF umieścił Mauritius na szarej liście. W maju 2020 r. Komisja Europejska dodała Mauritius do listy państw trzecich wysokiego ryzyka. Mauritius odpowiedział bezprecedensową aktywnością legislacyjną (przegląd: Doorgakant, Mauritius Responds to Grey-Listing, SLR 2023). W październiku 2021 r. FATF usunął Mauritius z szarej listy. W lutym 2022 r. Komisja Europejska uczyniła to samo (rozporządzenie delegowane 2022/229; o procesie wyjścia: Koenig-Archibugi, How Botswana and Mauritius Exited the EU List, 2024).

Na początku 2026 r. Mauritius nie figuruje na szarej liście FATF, nie figuruje na liście państw trzecich wysokiego ryzyka UE, a według dostępnych publicznie informacji nie figuruje na unijnej liście jurysdykcji niechętnych współpracy w sprawach podatkowych (bieżący status na liście ECOFIN wymaga niezależnej weryfikacji). Jest członkiem OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS i posiada sieć ok. 45 umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. A mimo to figuruje na polskiej liście rajów podatkowych.

To sytuacja paradoksalna. Jurysdykcja spełniająca standardy FATF, UE i OECD — nadal traktowana identycznie jak Vanuatu czy Wyspy Marshalla. Konsekwencje automatyzmu: blokada zwolnienia holdingowego (art. 24m ust. 1 pkt 2 lit. e), uruchomienie reżimu CFC na podstawie samego faktu siedziby, i aktywacja pułapki art. 26 ust. 1m.

System podatkowy Mauritiusu — opodatkowanie spółki na Mauritiusie

Standardowa stawka CIT: 15% — identycznie jak w Polsce. GBL: efektywnie ok. 3% (80% partial income exemption). Od lipca 2025 r. QDMTT Pillar Two OECD — min. 15% dla grup powyżej 750 mln EUR. Brak podatku od zysków kapitałowych, spadków i majątku. Ok. 45 umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nadzór: FSC Mauritius i Bank of Mauritius. System prawa hybrydowego (cywilne francuskie + common law angielskie, Privy Council jako ostatnia instancja).

VII. Automatyczny ostracyzm podmiotów z „rajów podatkowych”

Omawiana interpretacja wpisuje się we wzorzec automatycznego ostracyzmu podmiotów z „rajów podatkowych” 0 mechanicznego stosowania list jurysdykcyjnych bez badania substancji transakcji. Ten sam mechanizm blokuje zwolnienie holdingowe (art. 24m ust. 1 pkt 2 lit. e) i uruchamia CFC. Interpretacja z 5 stycznia 2026 r. (giełdowa S.A.) pokazała, że żadna spółka publiczna z rozproszonym akcjonariatem nie spełni warunku braku udziałowców z rajów — fundusze PE/VC operujące przez Kajmany czy Delaware dyskwalifikują strukturę automatycznie.

Analogicznie interpretacja z 26 listopada 2025 r. (BVI) wykazała, że polski rezydent z 1% udziałów w spółce z BVI osiąga efektywne obciążenie 190% przypisanego dochodu CFC. Wspólny mianownik: polskie prawo podatkowe stosuje listy jurysdykcyjne jako binarne przełączniki, podczas gdy rzeczywistość międzynarodowego planowania podatkowego jest wielowymiarowa.

VIII. Podatek u źródła przy umorzeniu udziałów — konsekwencje praktyczne

Co wynika z interpretacji

Po pierwsze, kwalifikacja dobrowolnego umorzenia jako zbycia (art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a) jest spójna z systematyką Kodeksu spółek handlowych. Po drugie, brak ograniczonego obowiązku podatkowego wyłącza art. 26 ust. 1m. Po trzecie — interpretacja przypomina o podwójnym reżimie WHT: standardowym (art. 26 ust. 1) i rozszerzonym (art. 26 ust. 1m). Każda transgraniczna wypłata wymaga podwójnej analizy. Pominięcie art. 26 ust. 1m w doradztwie podatkowym transakcyjnym to błąd kosztujący 19% kwoty transakcji.

Kiedy wynik byłby odwrotny

Gdyby spółka była spółką nieruchomościową lub ponad 50% aktywów stanowiły nieruchomości w Polsce, ograniczony obowiązek podatkowy wspólnika powstałby na innej podstawie — i art. 26 ust. 1m znalazłby zastosowanie: 19% WHT od całej kwoty, bez traktatu. Gdyby Mauritius został usunięty z listy rajów — co wobec jego statusu jest pytaniem „kiedy”, nie „czy” — art. 26 ust. 1m nie wchodziłby w grę. Do tego czasu: pułapka dla każdej polskiej spółki z udziałowcem mauritijskim.

IX. Wnioski — spółka na Mauritiusie a polski podatek u źródła

Interpretacja z 20 lutego 2026 r. jest korzystna dla podatnika, ale jej prawdziwa wartość leży w odsłonięciu mechanizmu art. 26 ust. 1m — cichego rozszerzacza WHT, aktywowanego przez fakt figurowania jurysdykcji na liście rajów. Mauritius jest idealnym case study automatyzmu rajowego: jurysdykcja spełniająca standardy FATF, OECD i UE traktowana jest identycznie jak klasyczny raj podatkowy.

Dla przedsiębiorców posiadających spółkę na Mauritiusie lub wspólnika mauritijskiego przekaz jest jednoznaczny: każda transgraniczna wypłata wymaga podwójnej analizy WHT (art. 26 ust. 1 i ust. 1m), a kwalifikacja przychodu może oznaczać różnicę między 0% a 19% podatku u źródła. Analiza struktury z udziałem podmiotu mauritijskiego powinna obejmować weryfikację statusu rezydencji podatkowej, kwalifikacji przychodu oraz aktualnego brzmienia rozporządzenia o rajach podatkowych.

Robert Nogacki

Robert Nogacki – radca prawny (WA-9026), założyciel Kancelarii Prawnej Skarbiec.

Są prawnicy, którzy zajmują się prawem. I są tacy, którzy zajmują się problemami, na które prawo nie ma gotowej odpowiedzi. Od ponad dwudziestu lat Kancelaria Skarbiec pracuje na przecięciu prawa podatkowego, struktur korporacyjnych i ludzkiej niechęci do oddawania państwu więcej, niż się państwu należy. Doradzamy przedsiębiorcom z kilkunastu krajów – od tych z listy Forbesa po tych, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano.

Jeden z najczęściej cytowanych ekspertów prawa podatkowego w polskich mediach – pisze dla Rzeczpospolitej, Dziennika Gazety Prawnej i Parkietu nie dlatego, że to dobrze wygląda w CV, lecz dlatego, że pewnych rzeczy nie da się wyjaśnić w piśmie procesowym i ktoś musi je powiedzieć głośno. Autor AI Decoding Satoshi Nakamoto. Sztuczna inteligencja na tropie twórcy Bitcoina. Współautor nagrodzonej książki Bezpieczeństwo współczesnej firmy.

Kancelaria Skarbiec zajmuje czołowe pozycje w rankingach kancelarii podatkowych Dziennika Gazety Prawnej. Czterokrotny laureat Medalu Europejskiego, laureat tytułu International Tax Planning Law Firm of the Year in Poland.

Specjalizuje się w sporach z organami skarbowymi, międzynarodowym planowaniu podatkowym, regulacjach kryptoaktywów i ochronie majątku. Od 2006 roku prowadzi sprawę WGI – jedną z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. Wierzy, że prawo jest zbyt poważne, żeby traktować je wyłącznie poważnie – i że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.